«  Laboratorium voor de Tussentijd

Concept en organisatie mutidisciplinaire denktank

In Nederland vindt al geruime tijd in veel ‘probleemwijken’ grootschalige herstructurering plaats. Binnen het Laboratorium voor de Tussentijd worden door uiteenlopende disciplines duurzame concepten ontwikkelt voor zowel de ‘tussentijd’ (de vaak langdurige periode van sloop en nieuwbouw) als voor transformatiewijzen.

organisatie, nieuws, tussentijd, 2007  ]

   

Er wordt gezocht naar methodes, die inspelen op de specifieke dynamiek van stedelijke transformatiegebieden, waarbij de globale samenhang en de context van het tussengebied en belangrijke rol speelt. Het Laboratorium voor de Tussentijd wil deze vernieuwende concepten toegankelijk maken voor een breed publiek met de verwachting daarmee het nationale discours rondom herstructurering te stimuleren.

Nu de Haagse wijk Transvaal bijna halverwege haar vernieuwing is beland en door de nieuwe minister Ella Vogelaar (Wonen Wijken en Integratie) tevens 40 wijken in Nederland zijn aangewezen die getransformeerd moeten worden tot prachtwijken is het tijd voor een pas op de plaats. Wat betekent het herstructureringsproces - in het algemeen en voor Transvaal in het bijzonder? Hoe wordt er met de ‘tussentijd’ vol dichtgetimmerde huizenblokken en braakliggende terreinen om gegaan, een fase van langdurige leegstand en uit elkaar vallende sociale verbanden? Welke methodes zijn toepasbaar om deze fase niet alleen te verbloemen maar juist te benutten? Voldoet de huidige manier van transformeren of zijn er ook andere manieren denkbaar? En wat kunnen kunstenaars, architecten, ontwerpers betekenen in dit proces?


Het Laboratorium organiseert gedurende 2 jaar 4 workshops, tweemaandelijkse themabijeenkomsten en een aantal verdiepende projecten. Tijdens workshops worden gasten uitgenodigd om presentaties over hun werk te geven, deel te nemen aan de workshops en de debatten bij te wonen. Tijdens het verblijf worden duurzame, innovatieve concepten en werkmethodes besproken en ontwikkeld. Tevens vindt er tijdens iedere workshop een publieke lezing van een deskundige ‘speciale gast’ uit het buitenland plaats. Na afloop van de workshop worden de resultaten aan een deskundig publiek gepresenteerd en ter discussie gesteld en word pogingen ondernomen tot implementatie door stakeholders te betrekken. In ‘verdiepende projecten’ wordt aandacht besteed aan de betekenis van culturele, politieke, sociale en economische condities voor ruimtelijke interventies, worden nieuwe ontwerpopgaven onderbouwd geagendeerd, nieuwe typologieën ontwikkeld en is aandacht voor de verandering in de beleving en het gebruik van stedelijk (transformatie-)gebied. Uitgangspunt is dat de ‘tussentijd’ en ‘probleemwijken’ vele fenomenen kennen die van betekenis kunnen zijn voor transformatieprocessen, in plaats van dat zij ‘uitgeplaatst’ worden of onbenut blijven.


Zie voor meer informatie over agenda, inhoud en projecten www.hoteltransvaal.com/lab

Concept en organisatie:
Sabrina Lindemann, Mobiel projectbureau OpTrek
Iris Schutten, Atelier Iris Schutten, conceptontwikkeling architectuur, kunst en openbare ruimte

Moderator:
Chris Keulemans

Laboranten:
Gert Anninga (EN-architecten), Like Bijlsma (VROM & Suboffice), Martijn Boelhouwers (kunstenaar, bureau MA.AN), Elma van Boxel en Kristian Koreman (ZUS Zones Urbaines Sensibles), Cihan Bugdaci (Gentelman Projects), Krijn Christiaansen (ontwerper openbare ruimte), Marjolein Dijkman (kunstenaar), Onno Dirker (kunstenaar, bureau Veldwerk)
Ana Dzokic en Marc Neelen (architecten Stealth unlimited), Ergün Erkocu (architect, CONCEPT0031), Anne Hemker (socioloog kunst & cultuur), Caro Isern (architect)
Renato Jeuken & Erik de Jong (BEELDING architectuur & stedenbouw), Erik Jutten (beeldend kunstenaar), Jan Jongert (2012 architecten & Recyclicity), Erik Jutten (beeldend kunstenaar), Iris de Kievith (architect), Vesta Kroese (architect), Hieke Pars (beeldend kunstenaar)
Tamar Post (projectleider woningbouwcorporatie Staedion), Alina Simoviciute & Lidewij Tummers (architecten bureau Tussenruimte), Melle Smets (beeldend kunstenaar), Hans Venhuizen (bureau Venhuizen, culturele planologie), Peter Zuiderwijk (grafisch vormgever)

Special Guests
Peter Lang (Stalker/ON, Italië/VS)
Klaus Overmeyer (Urban Catalyst, Duitsland)

Adviseurs
Piet Breebaart (Bureau voor Interim en Project Management, Den Haag), Annius Hoornstra (Hoofd Beleid, woningcorporatie Haag Wonen, Den Haag), Leke Reinders (antropoloog/onderzoeker OTB Research Institute for Housing, Urban and Mobility Studies, Delft), Vincent Smit (VROMraad & lector grootstedelijke vernieuwing Haagse Hoge School, Den Haag), Siebe Thissen (filosoof / Hoofd Kunst in Openbare Ruimte, CBK Rotterdam), Olof van de Wal (directeur KEI kenniscntrum stedelijke vernieuwing, Rotterdam)

Mobiel Projectbureau OpTrek
Mobiel projectbureau OpTrek is een kunstenaarsorganisatie die sinds 2002 projecten organiseert in de Haagse stadsvernieuwingswijkTransvaal. Deze projecten maken de sociale en ruimtelijke veranderingen van deze wijk zichtbaar voor een groter publiek en onderzoeken het politieke beleid achter de herstructurering. De Haagse wijk Transvaal is onderwerp van een omvangrijke herstructurerings- en revitaliseringsaanpak. De hiermee samenhangende grootschalige sloop en nieuwbouw in de wijk leiden tot leegstaande panden, braakliggende terreinen en een snel veranderende sociale structuur door wegtrekkende en nieuwe bewoners. Herstructurering betekent vaak een neerwaartse spiraal voor de wijk, het sociale weefsel wordt aangetast, de openbare ruimte verpaupert en economisch gaat de wijk achteruit. Verder worden deze processen gekenmerkt door een gefaseerde aanpak die vaak jarenlang duurt. Tussen de verschillende fasen is sprake van perioden van leegte, c.q. inactiviteit.

Hotel Transvaal
In plaats van deze tussenruimtes ‘af te schrijven’, ontwierp architectenbureau RAL2005 (Jan Konings en Duzan Doepel) in opdracht van Mobiel projectbureau OpTrek een concept om te komen tot een herwaardering van dit soort gebieden tijdens dit transformatieproces. Onder de naam ‘Hotel Transvaal, *-***** Hotel van de Tussentijd’ is dit concept in 2006 als proef in de wijk toegepast. Binnen het concept wordt gebruik gemaakt van de bovengenoemde tussenruimtes. In slooppanden, nog niet verkochte nieuwbouwwoningen, op braakliggende terreinen en in ongebruikte ruimtes bij bewoners thuis worden op bijzondere wijze door kunstenaars en winkeliers uit de buurt 1-5 sterren hotelkamers ingericht. Het aanbod van kamers is zeer gevarieerd qua aankleding, luxe en prijsniveau, zodat er voor een ieder, zakenlieden, studenten, toeristen en andere gasten een plek is. De voorzieningen die horen bij het normale hotelproduct (ontbijt/lunch/diner, stomerij, etc.) worden zoveel mogelijk verzorgd door de ondernemers in de wijk. In juni 2007 werd Hotel Transvaal geopend voor een proeffase van 1 jaar.

Het Laboratorium voor de Tussentijd wordt ondersteund door De Mondriaan Stichting, Fonds 1818, Stroom Den Haag, woningcorporatie Staedion en het Stimuleringsfonds voor Architectuur.

gepubliceerd op: 15 januari 2007