«  The Economics of Beauty

Column voor de Economic Development Board of Rotterdam, 25 april 2012

De kwaliteit en schoonheid van de binnenstad zijn doorslaggevend in de concurrentiestrijd tussen steden. Het advies Economics of Beauty handelt over nut en noodzaak van investeren in binnenstedelijke kwaliteit en schoonheid en de rol die verdichting daarin speelt.

ontwikkelend beheer, nieuws, publicaties en lezingen, 2012  ]










Ontwikkelend beheer

Column bij de presentatie van The Economics of Beauty


De gemeente Rotterdam heeft de wens om meer bewoners in de binnenstad te huisvesten. Wat is daar voor nodig? 


Wil je meer bewoners in het centrum, dan moet je niet alleen zorgen voor aantrekkelijke woningen, maar dan moet je vooral zorgen dat de openbare ruimte in die binnenstad ook aantrekkelijk is om in te wonen. Daar het grootste deel van de stad er al staat dienen we ons niet alleen op nieuwbouw te richten maar juist op dat wat er al is. Naast het initiëren van grootschalige projecten zoals een nieuw station, is het van belang om ook de bestaande stad, om dat wat we al hebben, naar onze eigen hand te zetten. Dat kan middels een combinatie van 3 strategieën: unbuild, reprogram en reclaim. Deze zal ik kort toelichten:


Unbuild. Nu we meer dan genoeg gebouwen hebben – ook in de binnenstad van Rotterdam staat veel leeg – kunnen we gaan beeldhouwen met de gebouwen die we al hebben. Zo ontstaat een fantastischer stad en worden de gebouwen zelf meer waard. Door er gaten in te maken ontstaat bijvoorbeeld ruimte voor woningen met terrassen en meer groen.


Reprogram. Veel gebouwen staan leeg of herbergen onflorissante functies zoals opslag langs de straatzijde. Deze ruimtes kunnen we anders gaan gebruiken. Zoals hier te zien is, bij de verandering van deze groene oase in de binnenstad, of door bijvoorbeeld leegstaande kantoren om te bouwen tot woningen.


Reclaim. De stedeling zelf – ondernemers, gebruikers, bewoners, organisaties - heeft vaak niet alleen uitgesproken ideeën over zijn leefomgeving, maar onderneemt ook initiatieven om deze zelf vorm te geven. Faciliteer deze initiatieven, geef ze de ruimte en maak ruimte voor verschil. De ene plek hoeft niet op de andere te lijken, juist de diversiteit aan smaken, sferen, gebruikers en  stijlen maakt een stad interessant.


Als we op zo’n manier met de stad om willen gaan dan betekent dat dat we ruimte moeten maken voor ontwikkelend beheer. Het ontwikkelend beheren van de stad houdt in dat we de stad moeten gaan runnen zoals een bedrijf gerund wordt. Bedrijven investeren voortdurend in hun sterke kwaliteiten. Die gaan na de start niet 50 jaar op hun gat zitten om daarna het bedrijf te slopen en weer helemaal opnieuw te beginnen. Gek genoeg doen we dat met veel wijken en gebouwen momenteel wel. We geven ze eens een likje verf, maar dan blijft het dan ook vaak bij. We moeten de stad de ruimte geven om gaandeweg door te ontwikkelen, om gaandeweg steeds beter te worden, om gaandeweg steeds meer waard te worden. Niet door te slopen, of bij te bouwen,  maar middels ontwikkelend beheer. 


Ontwikkeling en beheer zijn bij gemeentes, woningbouwcorporaties en vastgoedeigenaren tot nu toe twee gescheiden werelden, met hun eigen directie, beleid en budgetten. Ontwikkeling gaat vaak over de lange termijn, grote budgetten, alles helemaal opnieuw. Beheer gaat vaak over de korte termijn, alles blijft bij het oude, en kleine budgetten. Bij ontwikkelend beheer komen deze twee werelden samen, en kun je de slagkracht van ontwikkeling inzetten op basis van de kennis die binnen het beheer over de plek aanwezig is. Dan krijgt de stad de tijd en ruimte om gaandeweg te veranderen, om steeds beter te worden.


Laten we daar met elkaar vandaag al mee beginnen. Niet door er alleen over te praten of te schrijven, maar vooral door het te gaan doen!


Iris Schutten, april 2012






De Economic Development Board Rotterdam (EDBR) overhandigt op 25 april 2012 om 15.00 uur een advies aan de wethouder duurzaamheid, binnenstad en buitenruimte Alexandra van Huffelen. De overhandiging gaat gepaard met gesproken columns van - onder meer - Iris Schutten en Ruud Reutelingsperger (Observatorium).

Het advies, met de titel Economics of Beauty, handelt over nut en noodzaak van investeren in binnenstedelijke kwaliteit en schoonheid en de rol die verdichting daarin speelt. Achterliggende gedachte is dat Rotterdam vooral moet inzetten op de kwaliteit van de binnenstad om een winnaar te zijn in de wereldwijde wedloop tussen steden om het aantrekken van bewoners, bedrijven en toeristen. Dit moet de komende decennia de topprioriteit van de gemeente zijn, wat de toekomst ook brengt.

Er is en wordt enthousiast gewerkt aan verlevendiging van het hart van Rotterdam. In het oog springende voorbeelden zijn de ontwikkeling van de gebieden de Meent en de Nieuwe Binnenweg. Momenteel wordt gewerkt aan een kwaliteitsimpuls voor onder meer de Van Oldenbarneveldstraat en de Coolsingel. Daarnaast zijn enkele gezichtsbepalende projecten in aanbouw zoals de Rotterdam, de Markthal, Forum Rotterdam en het Central District.

De EDBR juicht deze ontwikkelingen toe, maar benadrukt dat, gelet op de economische strijd tussen steden, de huidige aanpak versterkt dient te worden. De EDBR kiest voor verdere verdichting van de binnenstad in de komende decennia. Verdichting op het gebied van inwoners én cultureel en commercieel programma. Niet zomaar, verdichting moet geen doel op zich zijn. De EDBR stelt daarom dat kwaliteit leidend is in de verdichtingsstrategie. Die kwaliteit is een optelsom van architectuur, openbare ruimte, binnenstedelijke voorzieningen en stedenbouwkundige structuur en samenhang.

Natuurlijk hebben we last van economische tegenwind en is de gemeente genoodzaakt tot forse bezuinigingen. Maar juist die tegenwind noopt tot creatieve manieren van (her)ontwikkelen, flexibiliteit en een gezonde dosis opportunisme. De overheid kan het niet alleen. De kansen liggen in een intelligente, gezamenlijke aanpak. Alleen dan zal Rotterdam klaar zijn voor de toekomst.

gepubliceerd op: 24 april 2012